Sự phát triển của du lịch Việt Nam hiện đang thu hút khoảng 250 nghìn lao động trực tiếp cùng hàng trăm nghìn lao động gián tiếp tham gia vào hoạt động du lịch, cung cấp dịch vụ cho hàng triệu lượt du khách trong nước và quốc tế. Nhưng theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành, hiện nay số lượng lao động ngành du lịch còn quá thấp và kém chất lượng, khó có khả năng cạnh tranh với các DN nước ngoài trong thời kỳ hội nhập. Lao động gián tiếp dưới sơ cấp chiếm đến 53%, lao động trực tiếp có đến một nửa là không được đào tạo chuyên ngành .

Kế hoạch phát triển nguồn nhân lực du lịch đến năm 2015 là phải có 500.000 lao động trực tiếp, trong đó có 74.000 cán bộ tốt nghiệp đại học. Trong khi hệ thống trường học chỉ đáp ứng được khoảng 4.500 sinh viên. Vậy bên cạnh các trường học thì việc đào tạo từ Dự án EU sẽ như thế nào để bổ sung lực lượng lao động thiếu hụt trên? Thực tại Dự án EU đã hoạt động được 3 năm nhưng mới chỉ có 379 ĐTV trên tổng số 1.392 ĐTV đã được cấp chứng chỉ là được đào tạo tại chỗ. Một con số quá nhỏ để thực hiện chương trình đào tạo tại DN. Hơn nữa, trong số ĐTV này, cũng chỉ 1-2 người được đào tạo mà không phải 4-5 người theo yêu cầu của dự án. Phản ánh về tình trạng này, các ĐTV đều nói rằng các ông chủ DN chỉ quan tâm đến lợi nhuận, mà không quan tâm đến việc đào tạo. Hầu hết các DN chỉ muốn thuê luôn người làm được việc ngay mà không muốn mất công đào tạo. Nhiều DN ngại đầu tư lĩnh vực này vì thực tế nhiều lao động sau khi được đào tạo tốt lại chuyển sang đơn vị khác làm việc với mức lương cao hơn vì đơn vị kia không mất phí đào tạo. Ngoài ra còn tình trạng nhiều DN không có ĐTV. Điều này cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng số lượng DN và các tỉnh tham gia dự án đào tạo còn rất ít. Chỉ có 84 DN và 32/64 tỉnh thành đăng ký. Tổng công ty lớn như Saigontourist cũng chưa đăng ký nên ảnh hưởng không nhỏ đến yêu cầu nhân rộng lực lượng ĐTV. Năm 2010, chương trình dự án sẽ kết thúc. Vậy thời gian sau đó thì sao? Con số ĐTV được cấp chứng chỉ còn quá thấp trong khi số tiền, công sức của dự án bỏ ra là không nhỏ.

Quản lý tập trung – mô hình quản lý ĐTV hiệu quả

Qua ý kiến của các nhà quản lý và thông tin phản hồi từ các ĐTV, các đại biểu đều nhất trí cho rằng cần phải có mô hình quản lý tập trung, có cơ chế hợp lý nhằm sử dụng hiệu quả đội ngũ ĐTV và VITA nên đứng ra tiếp tục công tác quản lý ĐTV sau khi Dự án EU kết thúc năm 2010.

Ông Phùng Quang Thắng – Giám đốc Công ty lữ hành Hanoitouris - cho rằng, để Dự án EU có hiệu lực, được sự quan tâm của người lao động thì chứng chỉ nghề của dự án phải có thương hiệu. Người được cấp chứng chỉ phải có quyền lợi hơn những người chưa được cấp về chế độ tiền lương và vị trí làm việc. Khi thấy được giá trị của chứng chỉ nghề, người lao động sẽ không ngại đầu tư vào khóa đào tạo ngắn ngày này vì đây là lẽ sống của họ. Tổng thư ký Hiệp hội DLVN Trần Tiến Nghị cho rằng: việc theo dõi, quản lý, sử dụng đội ngũ Đào tạo viên VTOS tại địa phương do các hiệp hội du lịch địa phương đảm trách; trên phạm vi toàn quốc sẽ do VITA đảm nhiệm. Bên cạnh đó, ngoài việc đào tạo nhân viên tại DN mình, đội ngũ ĐTV phải có trách nhiệm hỗ trợ cho các đơn vị khác không có (hoặc không có đủ) ĐTV theo sự phân công của Hiệp hội. Ngoài ra, những ĐTV tiến hành đào tạo bên ngoài doanh nghiệp theo yêu cầu của Hiệp hội sẽ được hưởng mức thù lao hợp lý. Đặc biệt, nếu ĐTV nào không tham gia vào công tác đào tạo sẽ bị thu chứng chỉ ĐTV.

Ông Nguyễn Phú Đức - Chủ tịch Hiệp hội - đã thống nhất với hội nghị: sẽ trình những đề xuất của hội nghị lên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Tổng cục Du lịch để giải quyết tình trạng trên, đáp ứng được con số trên 3.200 ĐTV vào cuối năm 2010. Hiệp hội cũng sẽ tìm giải pháp thực hiện giáo án, giáo trình cho các ĐTV vì EU chưa làm được việc này.

Ông Đỗ Việt Cường - trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội: Tôi là giáo viên dạy bếp, vừa có thể dạy nấu các món ăn, vùa có thể dạy cách làm bánh. Tôi yêu cầu dự án mở rộng barem lĩnh vực đào tạo, một ĐTV có thể dạy 2-3 nghiệp vụ. Các ĐTV được học nhưng chưa có giáo án giảng dạy nên tôi cũng mong dự án cung cấp nhiều tài liệu hơn, cập nhật hơn qua các kênh thông tin như mail, fax…

Ông Bùi Quốc Việt - Tổng thư ký Hiệp hội Du lịch Hải Phòng: Hiện Hải Phòng có khoảng 200 nhà hàng, khách sạn. Số DN cho lao động đi học thì nhiều nhưng thực hiện đào tạo tại chỗ thì ít. Hầu như chỉ có các khách sạn lớn 4-5 sao quan tâm thực hiện. Tại các DN nhỏ, lực lượng lao động không chuyên môn hóa, có khi nay làm lễ tân, mai lại chuyển sang làm bàn nên khó đào tạo. Theo tôi, DN nào có ĐTV thì họ đào tạo tại chỗ, DN nào không có thì Hiệp hội đào tạo. Hiệp hội nên tuyển những người có trình độ làm cộng tác viên đào tạo. Kinh phí nên do DN và người lao động cùng đóng vào.

Bà Vũ Thị Lai-Chủ tịch Hiệp hội du lịch Vĩnh Phúc: Đến nay Vĩnh Phúc đã có trên 60 nhà nghỉ, khách sạn. Các DN này đa số là tự tuyển người không có bằng cấp chuyên môn nên lãnh đạo rất quan tâm đến việc đào tạo. Tuy nhiên Vĩnh Phúc chỉ có 1 khách sạn 4 sao; còn lại các nhà nghỉ, khách sạn đều ở cấp 2 sao trở xuống, nằm ngoài tiêu chuẩn được đăng ký học của dự án nên không được tham gia. Vì vậy chúng tôi mong dự án nới lỏng barem tiêu chuẩn nghề. Các DN ở Vĩnh Phúc còn nghèo nên mong dự án hỗ trợ một phần kinh phí.

Theo Baodulich Online